Sáu giờ chiều, tôi ngồi trong xe ở tầng hầm một tòa nhà. Máy lạnh bật nhẹ, kính đóng, bên ngoài người ta đi về nườm nượp. Tôi cầm điện thoại lên, kẹp vào cái giá gắn trên vô lăng, chỉnh cho khuôn mặt mình lọt vào khung hình. Tay tôi hơi run. Không phải vì lạnh.
Tôi bấm quay, nói một mạch về một tin tức vừa đọc buổi sáng. Nói xong xem lại, thấy giọng mình lạ hoắc, mặt cứng đờ. Tôi xóa. Quay lại. Xóa. Tới lần thứ tư mới dám giữ. Rồi đăng lên.
Không ai xem.
Những ngày nói chuyện với cái điện thoại
Bạn có bao giờ làm một việc mà cả thế giới hình như không quan tâm chưa? Tôi sống trong cảm giác đó suốt nhiều tháng. Mỗi ngày một video trong xe. Một mình, không ê kíp, không đèn, không kịch bản viết sẵn. Chỉ có tôi, cái điện thoại, và một tin tức mà tôi có gì đó muốn nói. Tôi đặt tên kênh là Thắng ĐẬM. Bình luận tin tức theo cách của tôi.
Ban đầu tôi tưởng chỉ cần nói hay là người ta sẽ xem. Sai. Con số hiện ra lèo tèo vài chục, vài trăm lượt. Có hôm quay xong tôi ngồi trong xe thêm mười lăm phút, tự hỏi mình đang làm cái gì vậy. Tôi có công ty marketing để lo, có khách hàng, có nhân sự. Tại sao tôi lại ngồi đây độc thoại với một màn hình đen?
Nhưng sáng hôm sau tôi lại mở điện thoại ra. Tôi vẫn đăng.
Cái kỷ luật không ai vỗ tay
Điều khó nhất của hơn một năm đó không phải là quay. Quay chỉ mất vài phút. Khó nhất là đăng đều đặn khi không ai chờ đợi bạn đăng. Không phản hồi, không chia sẻ, không một tin nhắn nào nói “video hôm nay hay lắm anh”. Chỉ có sự im lặng. Và bạn phải tự quyết định sẽ tiếp tục trong cái im lặng đó.
Có tuần tôi mệt tới mức chỉ muốn để trống một ngày. Tôi tự nhủ nghỉ một hôm có sao đâu. Rồi tôi nhận ra, cái ngày mình cho phép mình nghỉ chính là cái ngày mình bắt đầu bỏ cuộc. Nên tôi không cho.
Có những đêm tôi ngồi coi lại số liệu, thấy đường biểu đồ gần như nằm ngang, và tôi thật lòng nghĩ tới chuyện dừng. Tôi không giấu bạn. Tôi từng muốn bỏ. Rất nhiều lần.
Rồi tôi cứ quay tiếp.
Cái ngày một video tự nhiên nổ
Tôi không nhớ chính xác lúc đó mình đang làm gì, hình như đang họp với đội công ty. Điện thoại rung liên tục, rung tới mức tôi tưởng có chuyện. Tôi mở ra. Một video tôi bình luận về Iran đang chạy như cỗ máy không phanh. Con số nhảy từng phút, rồi dừng ở 5,9 triệu lượt xem.
Tôi ngồi đờ người. Cảm giác đó khó tả. Không phải sung sướng kiểu ăn mừng. Nó giống như sau bao nhiêu tháng đẩy một cánh cửa nặng, tự nhiên cửa bật mở, và mình loạng choạng vì mất đà.
Sau đó mọi thứ không tự nhiên dễ đi. Nhưng có gì đó đã khác. Tôi hiểu ra một điều đơn giản mà phải trả giá bằng cả năm mới hiểu: tôi không kiểm soát được video nào sẽ nổ, tôi chỉ kiểm soát được việc mình có đăng hay không. Nổ là phần thưởng của xác suất. Đăng đều là phần việc của tôi.
Rồi tới video về Mỹ, 3,9 triệu. Video về Harvard, 3,4 triệu. Một video khác trên Facebook chạm 9 triệu. Hôm nay kênh TikTok của tôi hơn 100 nghìn người theo dõi và khoảng 3,6 triệu lượt thích. Tôi viết mấy con số này ra không phải để khoe, mà để bạn thấy rõ một điều: tất cả bắt đầu từ một người đàn ông ngồi trong xe, tay run, quay đi quay lại bốn lần mới dám đăng một video mà cuối cùng không ai xem.
Đây không phải may mắn. Đây là công thức.
Nếu bạn nghĩ tôi gặp may, tôi không trách. Nhưng đứng từ bên trong, tôi biết phần khung bên dưới. Đây là những thứ tôi làm có hệ thống, lặp đi lặp lại, để một người bình thường vẫn xây được thương hiệu cá nhân.
Một. Chọn một định vị đủ hẹp và đủ thật. Ngày đầu tôi muốn nói đủ thứ: marketing, làm giàu, động lực, bán hàng. Kết quả là không ai nhớ tôi là ai. Rồi tôi cắt xuống còn một câu: tôi bình luận tin tức bằng góc nhìn cá nhân. Hẹp nghe có vẻ thiệt, nhưng hẹp mới sắc. Nếu chỉ được nói một câu để người lạ nhớ về bạn, câu đó là gì? Chưa trả lời được, là bạn chưa có định vị.
Hai. Một công thức chữ ký, lặp tới khi thành phản xạ. Tôi không sáng tạo lại cấu trúc mỗi video. Tôi có một khuôn cố định và lặp nó hàng trăm lần:
- Hook: câu mở khiến người ta không lướt qua được, thường là một con số hoặc một nhận định gây sốc nhẹ.
- Góc nhìn cá nhân: tôi không đọc lại tin, tôi nói tin đó có nghĩa gì dưới mắt một người làm marketing.
- Câu chốt gợi mở: kết bằng một câu hỏi hoặc một ý bỏ lửng, để người xem phải bình luận, phải tranh luận.
Chính cái khuôn nhàm chán đó giải phóng tôi. Không phải bận tâm cấu trúc, tôi dồn hết sức vào nội dung. Thương hiệu cá nhân không sinh ra từ sự đa dạng. Nó sinh ra từ sự lặp lại có chủ đích.
Ba. Định vị kép, một nội dung phục vụ hai nhóm người. Đây là phần ít ai để ý. Mỗi video của tôi làm hai việc cùng lúc. Với nhóm thứ nhất, nó là bài bình luận thời sự, họ xem vì quan tâm tin tức. Với nhóm thứ hai, nó là một màn chứng minh: một người nói một mạch, không vấp, không cắt ghép, tự tin từ đầu tới cuối, và họ thầm nghĩ “làm sao ông này nói trơn vậy”. Cùng một video, tôi thu về hai loại giá trị. Bạn có đang bắt một nội dung của mình gánh đủ hai nhiệm vụ chưa?
Bốn. Tái sử dụng nội dung, một video phủ ba nền tảng. Tôi không quay ba lần cho ba nơi. Tôi quay một lần, rồi cùng video đó xoay vòng qua TikTok, YouTube và Facebook. Mỗi nền tảng một tệp khán giả khác nhau, nên cùng một nội dung vẫn chạm tới người mới. Làm ra một nội dung tốt là việc khó. Đăng nó ở một nơi duy nhất là lãng phí.
Năm. Kỷ luật đăng đều, và sửa từng lỗi một. Tôi nói thẳng: nói trơn không phải năng khiếu trời cho. Những video đầu tôi vấp, lan man, cầm điện thoại còn ngượng. Cái tôi có không phải tài, mà là số lượng. Sau mỗi video tôi tự xem lại, chỗ này thừa một câu, chỗ kia hook yếu, chỗ nọ mắt không nhìn thẳng. Sửa một lỗi mỗi lần. Nhân cái “một chút tốt hơn” đó với hơn một năm, bạn có kết quả hôm nay. Người ta thấy con số. Người ta không thấy hàng trăm lần quay lại.
Sáu. Lợi thế của người làm nghề thật. Vũ khí lớn nhất của tôi không nằm ở kỹ thuật quay dựng. Nó nằm ở chỗ tôi đang làm marketing thật cho doanh nghiệp thật, qua công ty TST Marketing Agency mà tôi điều hành. Vì làm nghề mỗi ngày, tôi không bao giờ cạn chất liệu. Nhiều người xây thương hiệu trước rồi loay hoay đi tìm nội dung. Tôi làm ngược lại: có nội dung thật trước, thương hiệu chỉ là cái loa khuếch đại nó.
Nếu bạn đã nghĩ tới nó cả trăm lần mà vẫn chưa quay
Tôi biết ngoài kia có người đã nghĩ tới chuyện xây thương hiệu cá nhân cả trăm lần, nhưng tới giờ vẫn chưa quay một video nào. Tôi không tới để hối bạn. Tôi ngồi xuống, gọi tên từng nỗi sợ đang giữ chân bạn, vì tôi từng ngồi đúng chỗ đó.
Sợ mình nói dở, quay lên nhìn kỳ. Không ai sinh ra đã nói hay trước ống kính. Bạn nói dở ở video này để nói đỡ hơn ở video sau. Cái “kỳ” bạn thấy, người xem gần như không để ý, vì họ nghe nội dung chứ không chấm điểm diễn xuất.
Sợ đăng lên không ai xem rồi quê. Nghĩ kỹ đi: nếu ít người xem, thì cũng ít người thấy bạn “quê”. Nỗi sợ này tự mâu thuẫn với chính nó. Lượt xem thấp không phải thất bại, nó là học phí rẻ nhất bạn từng đóng để hiểu người ta muốn nghe gì.
Sợ mình chẳng có gì đặc biệt để nói. Đây là nỗi sợ bịa đặt nhất. Thứ bạn thấy tầm thường vì sống với nó mỗi ngày, người khác thấy quý vì họ chưa từng đứng ở chỗ bạn đứng. Thương hiệu cá nhân không đòi bạn là chuyên gia số một. Nó chỉ cần bạn thật.
Sợ bị người quen đánh giá, chê cười. Cái này đau nhất, tôi biết. Nhưng hỏi thật: mười năm qua, có bao nhiêu người quen thật sự làm đời bạn tốt hơn nhờ lời chê của họ? Người ngồi ngoài ném đá không bao giờ trả học phí cho cuộc đời bạn. Họ bình luận rồi đi ngủ. Bạn sống bằng lựa chọn của bạn, không bằng cái nhíu mày của họ.
Sợ bắt đầu muộn. Một năm trước tôi cũng nghĩ “giờ làm chắc trễ rồi”. Nếu tin cái suy nghĩ đó, hôm nay tôi vẫn đang ngồi tiếc. Thời điểm tốt nhất đã qua. Thời điểm tốt thứ hai là bây giờ.
Kẻ thù thật sự
Gom lại, bạn sẽ thấy một điều: tất cả những nỗi sợ trên không tới từ người xem. Người xem chưa từng làm gì bạn. Chúng tới từ chính cái đầu của bạn, và từ thói quen đứng ngoài nhìn người khác dám làm.
Kẻ thù không phải khán giả. Kẻ thù là nỗi sợ mặc áo “cẩn thận”, và thói quen chờ thêm một chút nữa cho chắc.
Thương hiệu cá nhân chưa bao giờ đòi bạn phải hoàn hảo hay nổi tiếng. Nó chỉ cần một góc nhìn thật và sự đều đặn. Chấm hết.
Vậy tôi để lại cho bạn một câu hỏi, bạn tự trả lời trong lòng thôi:
Một năm nữa nhìn lại, bạn muốn kể về những video mình đã dám quay, hay kể lại y nguyên những nỗi sợ hôm nay bạn vẫn đang ôm?
Đoàn Minh Thắng, người xây thương hiệu cá nhân Thắng ĐẬM từ một chiếc điện thoại và hơn một năm kỷ luật.
Leave a Reply